16

Elektrik Nedir, Elektrik Nasıl Oluşur

Hayatımızın her alanını, elektrik ve elektrikli eşyalar ile, elektronik aletler kaplamış durumda. Cep telefonumuzu elektrik ile şarj ederken, bilgisaarlarımızı elektrik ile çalıştırıyor; televizyon, saç kurutma makinesi, buzdolabı gibi pek çok elektronik aleti, elektrik olmazsa çalıştıramıyoruz. Hepimiz biliyoruz ki, elektrik, elektronik aletleri çalıştırmakta, fişi pirize taktığımızda elektrik almaya başlayan elektronik alet çalışmaya başlıyor. Peki hiç düşündünüz mü, elektrik nedir?


Elektrik nedir sorusunun cevabına kısaca bir bakacak olursak, elektrik: durağan ya da devingen yüklü parçacıkların yol açmış olduğu fiziksel bir olgu olarak tanımlanabilmektedir. Bu genel yargıyı biraz daha özelleştirmek istersek, var olan maddelerin kimyasal yapısına inmemiz gerekir. Her madde, kendi içerisinde, elektron, pozitron ve proton gibi parçacıklardan oluşmaktadır. Elektrik nedir denildiğinde ise, madde içerisindeki parçacıkların hareketlerinden oluşan enerji türü olarak nitelendirilebilmektedir. Elektrik nedir sorusu bu şekilde cevaplandığında, elektriğin bir enerji türü olduğu anlaşılmaktadır. Bu enerji, madde içerisinde hareket eden parçacıkların yer değiştirmesi ile ortaya çıkmaktadır.
Her maddenin yapısında elektrik yükü bulunduğunu söyleyebilmek mümkündür. Madde içerisinde elektrik yükünün olmasının nedeni ise, madde içeriğindeki parçacıklara bağlanmaktadır. Madde içerisinde bulunan elektrik yükü, elektron adı verilen parçacıkta bulunmaktadır. Elektronun yönü ise eksi kutupta yer almaktadır. Elektriğin madde içerisinde olabilmesi için ise, çok sayıda elektronun bir yere toplanmış olması gerekmektedir; ya da, yine çok sayıda elektronun, bir yerden başka bir yere doğru hareket ederek yer değiştirmesi gerekmektedir.
Elektriğin oluşumu için, madde içerisindeki protonun da rolü büyüktür. Proton artı kutupta yer almaktadır çünkü; ve doğal bir kanun olan, zıt kutupların birbirini çekmesi sonucunda hareket eden elektron ve proton, elektrik açısından birbirleri ile yakından ilişkilendirilmektedirler. Proton artı, elektron ise eksi yüklüdür, birbirlerini çeken bu iki parçacık, madde içerisinde hareketin gerçekleşmesini sağlamaktadır. Aksi durumda ise, madde içerisinde sadece elektronun bulunması, elektronun elektrik yükü olmasından da etkilenemez; ve tek başına elektrik oluşumunu gerçekleştirememektedir.
Elektrik nedir şeklindeki sorumuzu cevaplarken, elektron ve protonların birbirlerini etkilediklerini; ve bu sayede elektrik oluşumunun gerçekleştiğini belirttik. Ve her maddede elektron olduğunu da belirttik, elektronun elektrik yükü olduğunu da biliyoruz; ancak bazı maddeler vardır ki, içeriklerinde elektron olmasına karşın, elektrik oluşturamazlar. Tahta, cam, hava, seramik gibi bazı maddelerin çekirdeklerinde bulunan atom, elektronları kendisine sıkıca çekmekte, ve elektronlar bu maddelerin atomlarına yapışmaktadır. Bu yapışkanlık nedeniyle hareket edemeyen elektrik yükünün, elektriğe dönüşebilmesi olanaklar dahilinde değildir. Bu nedenle, bu maddelere, yalıtkan maddeler adı verilmektedir. Yalıtkan madde nedir sorusunun cevabı ise, elektriğin, maddenin bir tarafından diğer tarafına aktarılmaması olarak verilebilir. Cam, tahta, seramik ve hava gibi maddelerin içeriklerindeki elektronun hareketsiz olması nedeniyle, elektriğin bir yerden diğer yere ulaşabilmesi olanaksızdır; mantık olarak yalıtılmış olan bu elektrik, elektriği yalıtan maddeye yalıtkan madde adı verilmektedir.
Aynı şekilde, metal maddeler olan, altın, gümüş, çelik ve alüminyum gibi maddelerin içeriklerindeki elektron, atoma yapışmamıştır, ve serbest olarak hareket edebilmektedir. Bu durumda, hareket eden elektronlar, elektriği bir noktadan diğer noktaya aktarabilme; yani iletebilme özelliğine sahiptirler; bu tür maddelere de iletken maddeler denilmektedir. İletken madde nedir sorusunun cevabı: bir maddenin, elektriği bir yerden başka bir yere aktarmasıdır şeklinde verilebilmektedir.
Elektrik nedir sorusunu, bu bilgiler doğrultusunda bir kere daha cevaplamak istersek, elektrik: madde içerisindeki artı ve eksi yüklü parçacıkların haeketleri sonucunda ortaya çıkan enerji türüdür, olarak nitelendirilebilmektedir.


16 Comments

  1. evet 123 sana katılıyorum.bencede gayet öz ve nlaşılır yazı çok faydası oldu.elinize sağlık.

  2. Duragan ve devingen yuklu parcaciklardan bahsetmissiniz lakin onlarin ne oldugunu eklerseniz bana daha cok sevap islemis olursunuz simdiden Tesekkurler.:-)

    • Konularımızı takip edersen, istediğin bilgiyi de kısa sürede aktarırız Tunay. Ama aynı konu içerisinde değil, farklı bir konu içerisinde olur. Bu nedenle, zaman zaman ana sayfayı incelemeni, yeni konuları takip etmeni öneririm.

  3. Elektrik nedir, nasıl oluşuru çok güzel özetlemişsiniz. Beğendim. Elektriğin günlük yaşantımızdaki önemine binaen, Evde karşılaştığımız bazı sorunları kendimiz halledebilmemiz adına ( sigorta nedir, atmış bir sigorta ne anlama gelir bu durumda ne yapmalıyız.

    • Öneriniz için çok teşekkür ederim. Mutlaka değerlendireceğiz. Umarım her zaman da bize bu şekilde yardımcı olursunuz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.